|
Weense componiste die voornamelijk bekend is door het onwaarschijnlijke aantal beroemde mannen met wie ze een verhouding had. Dweepziek, hysterisch, sexistisch en antisemitisch, i.e. Weens als ze was, werd ze alom bemind en trok zij een spoor van amoureuze verwoesting door het culturele Wenen uit het begin van de 20ste eeuw. Er zijn speculaties dat Freud door de escapades van Alma Mahler geïnspireerd werd tot zijn sublimatietheorie. |
Toen Perk Wenen bezocht in 1904 ontmoette hij Alma Mahler voor het eerst. Zij was in die tijd net getrouwd met Gustav Mahler, wat Perk er niet van weerhield diep verliefd op haar te worden:
Vanaf het eerste moment dat ik haar zag wist ik dat zij het middelpunt van deze stedelijke grammatica was. Hoeveel ik ook zou dolen, mijn wegen in Wenen zouden altijd naar haar leiden. Ik wist wat me te doen stond. (PW 1937, Appendix A, blz 521)
Met een voor hem ongebruikelijke souplesse knoopte Perk banden aan met de onderwereld van het occultisme, dat in die jaren in Wenen welig tierde. Na enige rondvraag naar het meest potente aphrodisiacum voorhanden, kwam hij in contact met een kwakzalver die hem aanraadde een pop van Alma te maken en haar via deze pop tot amoureuze toenadering te verleiden.
Er is correspondentie bewaard gebleven tussen Perk en een jonge poppenmaakster, waarin Perk haar tot in de details uitlegt hoe het vehikel van zijn liefdesmagie er uit dient te zien. Kosten noch moeite werden gespaard om een zo realistisch mogelijk resultaat te bereiken.
Wellicht dat ik over de handen en voeten nog wat onduidelijk ben geweest. Voor de handen kunt u zichzelf gevoeglijk als model nemen. En voor de voeten een ballerina, Karsavina bijvoorbeeld. Houdt u er rekening mee dat de handen en voeten ook bloot aantrekkelijk moeten zijn? Levendig, niet plomp, maar delicaat. De voeten moeten fijn genoeg zijn om er een elegante vrouwenschoen aan te kunnen schuiven. Ik heb om deze reden reeds een ruime hoeveelheid vrouwenschoenen aangeschaft, alsmede kousen en corsetten. Ik kan u verzekeren dat dit geen geringe inspanning was. (PW 1987, brief aan frl. Braumüller sr.)
Perk was er van overtuigd dat zijn grip op de taal zo groot was dat hij erin zou slagen de poppenmaakster een volmaakt evenbeeld van Alma Mahler te laten produceren zonder dat hij haar ook maar een beeltenis hoefde te laten zien. Zo zou zijn verovering behalve een triomf van zijn wilskracht ook een triomf van zijn uitdrukkingsvermogen zijn.
Ik zal haar herscheppen uit taal. Ik neem haar stralende gestalte reeds waar in het marmer van mijn woorden; ik hoef slechts het overtollige gruis weg te kappen. De eenduidigheid [sic] van mijn woorden zal een volmaakt resultaat afdwingen. Er zal geen ruimte zijn voor misverstanden. Zo volmaakt zal het zijn dat de liefdesgodin zelf verbaasd zal staan en mijn wens zal vervullen, zonder terughoudendheid. (Brieven III, blz 176)
Na zes maanden was de pop af. Toen Perk het resultaat voor het eerst onder ogen kreeg, viel hij zonder iets te zeggen flauw. Na ontwaken bleek hij ernstig misnoegd. Hij bulderde de arme frl. Braumüller de kamer uit.
Zo teleurgesteld was Perk in het eindresultaat, dat hij afzag van zijn poging zich in het rijtje van illustere Alma-minnaars te scharen. Bovendien leidde het hele incident tot een crisis in zijn denken over taal. Toen hij die zomer in de tuin van het klooster van Hüttendorf een kopje thee dronk, verzuchtte hij op vertrouwelijke toon tegen de tuinman: "Wimsenstein kerel, ik had haar meer moeten tonen, en minder moeten vertellen. Er zijn gewoon grenzen aan wat je met taal kunt doen." Het is waarschijnlijk geen toeval dat Perk naderhand zijn magnum opus Over de oorsprong &c. aan een zekere A.M. opdroeg.
Noot: Fraulein Braumüller kreeg ondanks een uitgebreide juridische procedure nooit het geld dat Perk aan haar beloofd had. Uit wrok maakte ze jaren nadien een (zeer natuurgetrouwe) pop van Perk die ze eens in de zoveel tijd mishandelde, hetgeen Perk tot haar zelfmoord in 1927 de nodige rugklachten opleverde.