Marquis de Sade

Frans aristocraat en schaker. Verkende de grenzen van het spel. Voornamelijk bekend om zijn scandaleuze werk De 120 dagen van Sodom waarin hij een uitputtende opsomming tracht te geven van deviante vormen van schaak. Zijn "ronduit tegennatuurlijke maar pikante opvattingen over schaak" (Duchamp) maakten dat hij een aanzienlijk deel van zijn leven eenzaam in een cel sleet. Bracht zijn laatste jaren door in een krankzinnigengesticht dat nog steeds een bedevaartplaats is voor tegendraadse schakers.

Perk was erbij toen in 1789 het gepeupel de Bastille bestormde, en zag zijn kans schoon de markies, die op dat moment daar resideerde, te verleiden tot een partijtje schaak. Terwijl buiten de gecapitonneerde deuren het volk joelde en de koppen rolden, schaakten de twee mannen zwijgend, totdat zich op zeker moment de volgende opgewonden dialoog ontwikkelde:

S: Ik offreer U mijn dame.
P: Zal ik haar slaan?
S: Zeer zeker, spaart u haar niet. Neemt u haar met uw paard.
P: Ik had zelf deze pion die taak toebedacht.
S: Maar nee! De regels vereisen dat u uw paard gebruikt.
P: Van een dergelijke regel ben ik helemaal niet op de hoogte!
S: Dat mag wel zo zijn, maar dit is mijn cel, dus hier spelen we volgens mijn regels...
P: U kunt uw regels best aan mij aanpassen.
S: Het spijt me, maar dat gaat niet. Wat voor nut hebben regels als je ze naar goeddunken kunt veranderen?
P: U bent onnodig rigide, mijnheer! U haalt de passie uit het spel!
S: Welnee, integendeel. De regels verhogen de spanning juist. Om een beeld te gebruiken dat weldra in zwang zal raken: stoom uit een open pan vermag niets, stoom in een afgesloten vat zet raderen in beweging!
P: Soit. Maar wat blijft is dat de zet die u voorstelt slecht is.
S: (Zucht.) Goed en slecht: als u dat overbodige onderscheid overboord zou zetten zou u stuk beter te genieten zijn.